Elmi məqalənizin elmi ictimaiyyətdə uğur qazanması, digər alimlər tərəfindən fəal şəkildə sitat gətirilməsi və Hirş indeksinin yüksəldilməsinə töhfə verməsi üçün nəşr üçün məlumat bazasının seçilməsinə məsuliyyətlə yanaşmaq lazımdır. Çoxlu müxtəlif verilənlər bazaları var, onlardan ən nüfuzluları Scopus və Web of Science-dir. Bununla belə, bir çox tədqiqatçının sualı var: hansı bazanı seçmək daha yaxşıdır? Bu yazıda biz Scopus və Web of Science xüsusiyyətlərinə baxacağıq və onlar arasındakı əsas fərqləri vurğulayacağıq.
Scopus və Web of Science-ın ümumi xüsusiyyətləri
Nüfuzlu jurnallarda nəşrlər alimlərin təbliği və peşəkar inkişafı prosesində əsas rol oynayır. Onlar tədqiqatçının səriştəsini və elmi işlərinin əhəmiyyətini nümayiş etdirməklə yanaşı, həm də elmi dərəcələr və qrantlar almaq imkanları açır. Məhz buna görə də elmi məqalənin yerləşdirilməsi üçün məlumat bazasının seçimi hərtərəfli və balanslı olmalıdır.
Aparıcı beynəlxalq elmiometrik məlumat bazaları arasında ən nüfuzluları Scopus və Web of Science-dir. Hər iki platforma məqalələri, konfrans materiallarını, kitabları və digər elmi nəşrləri əhatə edir, həmçinin alimlərin və elmi jurnalların müxtəlif elmiometrik göstəriciləri haqqında məlumat verir.
Verilənlər bazalarının bir məqsədi olsa da (müxtəlif növ elmi nəşrləri saxlamaq və onlara çıxışı təmin etmək), onların funksionallığında bir sıra fərqlər var. Bu platformalar arasında seçim tədqiqatın mövzusundan, nəşr tələblərindən və – müəllifinin məqsədlərindən asılıdır, istər sitatların artırılması, istər elmi tanınma, istərsə də digər elm adamları ilə əməkdaşlıq imkanlarının artırılması.
Scopus və Web of Science-ın müqayisəli xüsusiyyətləri: fərq nədir?
1. Tematik istiqamət
Qeyd etmək lazımdır ki, hər iki verilənlər bazası müxtəlif fənlərdən nəşrləri indeksləşdirsə də, onların hər birinin öz tematik istiqaməti var. Məsələn, Scopus humanitar elmlərə, Web of Science – isə dəqiq elmlərə diqqət yetirir. Aşağıdakı şəkildə hansı elmlərdən danışdığımızı görə bilərsiniz.
2. Nəşrlərin əhatə dairəsi
Scopus və Web of Science tədqiqatın vaxt əhatəsində fərqlərə malikdir. Söhbət ən qədim nəşrlərin tarixləşdirilməsindən gedir. Scopus 1788-ci ildən bəri materialları ehtiva edir, Web of Science isə 1900-cü ildən bəri materialları indeksləşdirir. Arxiv tədqiqatlarına çıxış yolu ilə alimlər elmi tendensiyaların dinamikasını təhlil etmək, ideya və metodların təkamülünü öyrənmək, zaman keçdikcə elmi fənlərdə mühüm dəyişiklikləri müəyyən etmək imkanı əldə edirlər. Belə təhlil yeni istiqamətlərin proqnozlaşdırılması və innovativ elmi strategiyaların hazırlanması üçün vacibdir.
Verilənlər bazalarının əldə etdiyi elmi materialların sayında da fərqlər var.
Scopus:
- 2,4 milyarddan çox istinad edilən istinadlar;
- təxminən 28 min jurnal;
- 97,3 milyondan çox qeyd;
- 19 milyondan çox müəllif profili;
- 94 mindən çox təşkilat profili;
- 7 mindən çox nəşriyyat.
Web of Science:
- 22 mindən çox jurnal;
- jurnalların, konfransların və kitabların məzmununa dair 95 milyondan çox qeyd;
- 2 milyarddan çox sitat.
3. Jurnal seçimi prosesi
Hər bir verilənlər bazası indeksləşdirmə üçün müraciət edən elmi jurnalların qiymətləndirilməsinə öz yanaşmasına malikdir.
Scopus. Nəşrin məlumat bazasına daxil edilməsi üçün o, 5 kateqoriya üzrə bir sıra meyarlara cavab verməlidir:
- jurnalın siyasəti (inandırıcı redaksiya siyasəti; baxış növü; redaktorların coğrafi bölgüsündə müxtəliflik; müəlliflərin coğrafi bölgüsündə müxtəliflik);
- məzmun (sahəyə akademik töhfə; annotasiyaların aydınlığı; jurnalın bəyan edilmiş məqsəd və əhatə dairəsinə keyfiyyət və uyğunluq; məqalələrin oxunaqlılığı);
- jurnalın reputasiyası (Scopus-da jurnal məqalələrindən sitat; redaktorun səlahiyyəti);
- nəşrlərin müntəzəmliyi (nəşr cədvəlində gecikmələrin və fasilələrin olmaması);
- onlayn giriş (tam jurnal məzmunu onlayn mövcuddur; ingilis dilində jurnalın əsas səhifəsi; jurnalın əsas səhifəsinin keyfiyyəti).
Web of Science. Bu verilənlər bazasına daxil olmaq üçün hər bir jurnalın keçməli olduğu 4 seçim mərhələsi var. Aşağıdakı cədvəl nəşrin qiymətləndirilməsi meyarlarını göstərən bütün mərhələləri təqdim edir (cəmi 24).
|
№ |
Mərhələ |
Meyarlar |
|
1. |
İlkin çeşidləmə |
|
|
2. |
Redaksiya çeşidlənməsi |
|
|
3. |
Redaksiya qiymətləndirməsi (jurnal keyfiyyəti) |
|
|
4. |
Redaksiya qiymətləndirməsi (jurnalın təsiri) |
|
4. Metriklər
Web of Science və Scopus elmi nəşrlərin, jurnalların və müəlliflərin təsirini qiymətləndirmək üçün müxtəlif ölçülərdən istifadə edir.
Web of Science:
- Impact Factor (IF) – müəyyən dövr üçün jurnal məqalələrinə istinadların orta sayıdır.
- H-index – alimin məhsuldarlığının və təsirinin göstəricisidir (nəşrlərin sayını və onların sitatlarını nəzərə alır).
- Eigenfactor Score – jurnalın elmi ictimaiyyətdəki təsirini qiymətləndirir.
- Journal Citation Indicator (JCI) – müəyyən bir elmi sahədəki oxşar nəşrlərlə müqayisədə jurnalın vahid sitat göstəricisidir.
Scopus:
- Citescore – son dörd il ərzində bir jurnal məqaləsinə istinadların orta sayı.
- Scimago Journal Rank (SJR) – mənbələrin etibarlılığına əsaslanaraq təkcə kəmiyyət deyil, həm də «çəki» sitatlarını nəzərə alır.
- Source Normalized Impact per Paper (SNIP) – eyni fəndən olan digərləri ilə müqayisədə jurnalların təsirini qiymətləndirir.
Bu ölçülər tədqiqatçılara nüfuzlu jurnallar seçməyə, nəşrlərinin təsirini təhlil etməyə və elmi istiqamətlərin inkişafını qiymətləndirməyə kömək edir.
Hər iki verilənlər bazası yüksək keyfiyyətli jurnalları indeksləşdirir və təhlil üçün alətlər təqdim edir, lakin bu məqalədə təsvir etdiyimiz bir sıra fərqlərə malikdir. Hansı birini seçməlisiniz? Hamısı məqsədlərinizdən və tədqiqatın tematik sahəsindən asılıdır. Bununla belə, hansı yolu seçdiyinizdən asılı olmayaraq, nəşrinizin uğuru son nəticədə işin özünün keyfiyyətindən və elmi ictimaiyyət üçün aktuallığından asılıdır.
Sadələşdirmək üçün Scopus və ya Web of Science-da nəşr prosesi «Elmi Nəşrlər» şirkəti ilə əlaqə saxlayın. Çoxillik təcrübəmizlə tələblərinizə cavab verəcək məqalənin jurnalda 100% dərc olunmasına zəmanət verə bilərik. Pulsuz konsultasiya almaq istərdinizmi? Aşağıdakı formanı doldurun və menecerimiz qısa zamanda sizinlə əlaqə saxlasın. Yeni elmi nailiyyətlərə birlikdə!
