Azərbaycanda fəlsəfə doktoru və ya elmlər doktoru elmi dərəcəsini yalnız Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının (AAK) müəyyən etdiyi tələblərə əməl etməklə almaq mümkündür. Tədqiqatın məzmun hissəsindən əlavə, AAK dissertasiyanın həcminə və iddiaçının müdafiədən əvvəl hazırlamalı olduğu nəşrlərin sayına dair konkret tələblər qoyur.
AAK dissertasiyaya hansı tələbləri qoyur?
Elmi dərəcələrin verilməsi qaydası Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təsdiq edilmiş «Elmi dərəcələr verilməsi qaydası haqqında Əsasnamə» ilə tənzimlənir. Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi magistr dərəcəsinə malik olan və doktoranturanı bitirən iddiaçıya AAK tərəfindən yaradılmış dissertasiya şurasında müdafiədən sonra verilir. Elmlər doktoru elmi dərəcəsi isə yalnız artıq fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə malik olanlara verilir. Dissertasiya və avtoreferat Azərbaycan və ya rus dilində təqdim edilir.
İşin həcmi fəlsəfə doktoru üçün 200 000-240 000 işarə, elmlər doktoru üçün isə 400 000-440 000 işarə təşkil edir (cədvəllər, şəkillər, əlavələr və istinad siyahısı nəzərə alınmadan); humanitar elmlər üzrə həcmin 20%-dək artırılmasına, dəqiq və təbiət elmləri üzrə isə eyni qədər azaldılmasına icazə verilir.
Dissertasiyanın strukturu və tərtibat qaydaları
Dissertasiyanın fəsilləri Roma rəqəmləri ilə nömrələnir, bölmələr isə AAK tərəfindən müəyyən edilmiş nümunəyə uyğun tərtib olunur.
İşin tipik strukturuna aşağıdakılar daxildir:
- titul vərəqi
- mündəricat
- tədqiqatın aktuallığını, məqsəd və vəzifələrini əsaslandıran giriş
- fəsillərə bölünmüş əsas hissə
- nəticələri əks etdirən yekun hissə
- istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı
- zəruri hallarda əlavələr
Avtoreferata ayrıca həcm tələbləri qoyulur – o, tədqiqatın nəticələri ilə elmi ictimaiyyəti hələ müdafiədən əvvəl tanış edir.
Dissertasiyanın müdafiəsi üçün tələb olunan nəşrlərin sayı
Tələb olunan nəşrlərin sayı istənilən elmi dərəcədən və elm sahəsindən asılıdır:
- Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi iddiaçısı dissertasiya mövzusu üzrə ən azı beş məqalə dərc etməlidir, onlardan ikisi həmmüəllifsiz olmalıdır.
- Bu məqalələrdən ən azı biri (humanitar və ictimai elmlər üzrə) və ya ikisi (dəqiq və təbiət elmləri üzrə) beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləmə sistemlərinə daxil olan nəşrlərdə dərc olunmalıdır.
- Elmlər doktoru elmi dərəcəsi iddiaçısı humanitar elmlər üzrə ən azı on beş, dəqiq və təbiət elmləri üzrə isə ən azı on məqalə dərc etməlidir, onlardan ən azı beşi həmmüəllifsiz olmalıdır.
- Bundan əlavə, elmi tədbirlərdə iştirak tələb olunur – fəlsəfə doktoru üçün ən azı üç, elmlər doktoru üçün isə ən azı beş məruzə.
Dissertasiya mövzusu üzrə patent həmmüəlliflərin sayından asılı olaraq bir və ya iki nəşrə bərabər tutula bilər.
Dissertasiyanın müdafiəsini ən çox nə gecikdirir?
Müdafiənin təxirə salınmasının ən geniş yayılmış səbəbi nəşrlərin sayının və ya səviyyəsinin müəyyən edilmiş tələblərə uyğun gəlməməsidir, xüsusən də beynəlxalq xülasələndirmə bazalarına daxil olan nəşrlərdə məqalələrin olmaması. Tərtibatda da nöqsanlara rast gəlinir: icazə verilən həcmə əməl edilməməsi və ya avtoreferatın müəyyən edilmiş nümunəyə uyğun gəlməməsi.
Ayrıca diqqət başqasının materialının müəllif göstərilmədən istifadə edilməsinə yetirilir – bu cür hallar aşkar edildikdə, AAK işi dəstəkləyən elmi rəhbərə və rəsmi opponentlərə qarşı tədbir görür.
Azərbaycanda dissertasiyanın hazırlanması ardıcıl bir prosesdir, burada tədqiqatın məzmunu, işin tərtibatı və iddiaçının nəşr fəaliyyəti bərabər dərəcədə qiymətləndirilir. Nəşrlərin əvvəlcədən planlaşdırılması və AAK tələblərinə dəqiq əməl edilməsi vaxtında müdafiə şansını artırır.
Dissertasiya müdafiəsinə hazırlaşırsınız və nəşrlərinizin AAK tələblərinə uyğun olduğuna əmin olmaq istəyirsiniz? «Elmi Nəşrlər» şirkətinin mütəxəssisləri Scopus və Web of Science-də indeksləşən nəşrlər daxil olmaqla uyğun jurnalları seçməyə kömək edəcək. Pulsuz konsultasiya almaq üçün aşağıdakı formu doldurun, menecerimiz tezliklə sizinlə əlaqə saxlayacaq! Yeni elmi nailiyyətlərə doğru!
