Elmi məqalənin dərcinə hazırlıq prosesində jurnalın seçiminə məsuliyyətlə yanaşmaq lazımdır. Nəşrin mümkün qədər uğurlu olması üçün nəzərə alınmalı olan bir sıra meyarlar var. Əsas olanlardan biri elmi nəşrlərin təsir səviyyəsinə görə sıralanması üçün kvartil – sistemidir. Düzgün seçilmiş kvartil elmi məqalənin sitatını artırmağa kömək edə bilər. Tam olaraq necə? Bu gün bu barədə daha ətraflı danışacağıq.
Jurnalların kvartilləri və istinadlar: Onların arasında nə əlaqə var?
Kvartillərin əsas vəzifəsi, elmi jurnalların istinad göstəricilərinə əsasən sıralanmasıdır. Məsələn, elm adamları müəyyən bir jurnaldakı məqalələrə nə qədər çox istinad edirsə, o jurnalın kvartili bir o qədər yüksək olur. Ümumiyyətlə, dörd kvartil mövcuddur: Q1, Q2, Q3 və Q4. Buna görə də ən nüfuzlu nəşrlər birinci və ikinci kvartillərə aiddir, daha az tanınanlar isə üçüncü və dördüncü kvartillərə aid edilir. Hər biri arasındakı fərqi öyrənmək istəyirsinizsə, bu mövzuda yazdığımız məqaləyə nəzər yetirə bilərsiniz.
Sonra isə hər kvartilin məqalələrin istinad almasına necə təsir etdiyini və bunun müəlliflər üçün elmi karyerada nə demək olduğunu müzakirə edəcəyik.
Q1 və Q2-nin istinadlara təsiri
Yüksək kvartil olan Q1 və Q2 jurnalları bir sıra üstünlüklərə malikdir ki, bu da məqalələrin yüksək istinad alma şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
1. Geniş auditoriya və yüksək görünürlük
Yüksək kvartilli jurnallarda tez-tez elmi ictimaiyyətin geniş marağını cəlb edən məqalələr nəşr olunur. Bu nəşrlər yalnız müəyyən bir ölkənin alimləri arasında deyil, dünyanın müxtəlif guşələrindən olan tədqiqatçılar arasında da populyardır. Buna görə də, belə bir jurnalda nəşr olunmaq işinizin beynəlxalq aləmdə daha çox görünməsini təmin edir.
Elm adamlarının işinizlə tanış olma sayı nə qədər çox olarsa, işinizin istinad edilmə ehtimalı da bir o qədər yüksək olar, çünki işiniz daha geniş bir tədqiqatçı dairəsi tərəfindən mövzuya maraq göstəriləcək şəkildə mövcud olacaq.
2. Yüksək göstəricilər
Yüksək kvartilli jurnallar, adətən, yüksək impakt faktoru (Web of Science bazasında) və ya SJR göstəricisinə (Scopus bazasında) malik olur. Bu o deməkdir ki, onların məqalələri ortalama olaraq daha çox istinad alır, nisbətən aşağı kvartillərə sahib nəşrlərə nisbətən. Q1 və Q2 jurnallarında məqalələrin dərc edilməsi, işinizin aktiv şəkildə istinad edilmə ehtimalını artırır, çünki bu nəşrlər yüksək göstəricilərə malik olduğu üçün elmi ictimaiyyət tərəfindən daha çox diqqətə alınır.
3. Prestij və elmi ictimaiyyətin etibarı
Q1 və Q2 kimi yüksək kvartilli jurnallarda nəşr olunmaq, müəllifin elmi ictimaiyyətdə nüfuzunu artırmağa kömək edir. Bu jurnallar adətən ciddi seçmə və rəy prosesi ilə seçilir, bu da onların məqalələrini elmi cəmiyyət üçün daha qiymətli edir. Belə jurnallarda nəşr edilən məqalələr mühüm və keyfiyyətli tədqiqatın nəticəsi kimi qəbul edilir, bu da işinizə daha çox diqqət ayrılmasına və nəticədə daha çox istinad alınmasına səbəb olur.
Q3 və Q4-nün istinadlara təsiri
Aşağı kvartilli jurnallarda (Q3 və Q4) nəşr edilən məqalələr yüksək kvartilli nəşrlər kimi geniş əhatə dairəsinə sahib olmasa da, bu jurnalların özlərinə məxsus xüsusiyyətləri var ki, bunlar da istinad almağa müsbət təsir göstərə bilər.
1. Nəşr sürəti və rəqabət səviyyəsi
Aşağı kvartilli jurnalların ən mühüm üstünlüklərindən biri onların adətən daha az rəqabətə malik olmasıdır və nəşr tələbləri yüksək kvartilli nəşrlərə nisbətən daha yumşaq olur. Bu o deməkdir ki, məqalələrin nəzərdən keçirilməsi və nəşr olunması üçün daha az vaxt sərf olunur, bu da tədqiqat nəticələrini tez təqdim etmək istəyən alimlər üçün çox dəyərli bir xüsusiyyətdir.
Beləliklə, aşağı kvartilli jurnallarda sürətli nəşr və daha az rəqabət, məqalələrin elmi ictimaiyyətə daha tez və az gecikmə ilə çatmasına səbəb olur ki, bu da istinad sayını artıra bilər.
2. İxtisaslaşmış mövzu və hədəf auditoriya
Bir çox Q3 və Q4 kvartilli jurnal daha dar, spesifik elmi sahələrə yönəlib. Əgər tədqiqatınız müəyyən bir mövzuya həsr olunubsa, belə bir jurnalda nəşr olunmaq çox effektiv ola bilər, çünki bu, yalnız həmin mövzuya maraqlı olan müəyyən bir auditoriyanı cəlb edəcəkdir.
Belə hallarda, jurnalın ümumi oxucu sayısı az olsa da, məqalənin öz elmi nişində yüksək istinad alması mümkündür.
Elmi məqalənin istinad sayı – onun elmi sahədə əhəmiyyətinin vacib bir göstəricisidir. Jurnalın kvartili, məqalənin nəşr edildiyi yer, birbaşa olaraq onun görünürlüğüne və digər alimlər tərəfindən istinad edilmə ehtimalına təsir göstərir. Kvartilin istinadlara təsirini anlamaq, məqalənizi nəşr üçün təqdim edərkən ağıllı seçim etməyinizə kömək edəcəkdir.
Əgər sizə jurnal seçimi ilə bağlı kömək lazımdırsa, "Elmi Nəşrlər" şirkətinə müraciət edin. Biz mövzunuza uyğun kvartilə sahib bir nəşr seçəcəyik. Bundan əlavə, mütəxəssislərimiz sizə yalnız nəşr prosesində deyil, həm də nəşr sonrası dəstək göstərəcəkdir. Aşağıdakı formu doldurun və menecerimiz ən qısa zamanda sizinlə əlaqə saxlayacaq. Birlikdə yeni elmi nailiyyətlərə!
