Elmi məqalənin akademik tərcüməsi nəşrə hazırlıqda mühüm rol oynayır. Bu onunla bağlıdır ki, bu gün belə nüfuzlu elmiometrik məlumat bazalarında indeksləşdirilmiş ən nüfuzlu elmi jurnallar ingilis dilində nəşr olunur. Elmi əsərlərin düzgün akademik tərcüməsinin əhəmiyyətini bu məqalədə izah etmək olar.
Akademik tərcümə: tələblər və xüsusiyyətlər
Akademik tərcümə elmi mətnlərin xarici dilə tərcüməsi prosesidir: məqalələr, monoqrafiyalar, konfrans tezisləri, resenziyalar və s. Elmi dünya üçün ingilis dili üstünlük təşkil edir, çünki bütün ən yüksək reytinqli və nüfuzlu nəşrlərdə istifadə olunur.
Akademik tərcümə tələb edir:
- xüsusilə terminologiyanın tərcüməsində tam dəqiqlik və etibarlılıq
- elmi mətnin məntiqinin qorunması
- i̇kiqat məna daşıya bilən söz və ifadələrin olmaması
Ona görə də elmi mətnlərlə işləyən tərcüməçinin ingilis dilinin lüğətini və qrammatikasını mükəmməl bilməsi kifayət deyil. O, konteksti təhrif etmədən elmi əsərlərin məzmununu dəqiq əks etdirmək üçün elmi sahənin xüsusiyyətlərini başa düşməlidir.
Akademik tərcümədəki səhvlər nəyə səbəb ola bilər
Elmi işin məzmununun təhrif edilməsi
Keyfiyyətsiz tərcümə mətnin məntiqinin dəyişməsinə, fərziyyə və nəticələrin səhv formalaşdırılmasına, nəticələrin yanlış şərhinə gətirib çıxarır. Nəticədə müəllifin fikirləri səhv çatdırılacaq, əlyazma elmi dəyərini itirəcək.
Nəşrdən imtina
Məntiqi və üslub səhvləri ilə tərcümə redaktorların və rəyçilərin elmi işinizi başa düşməməsinə səbəb ola bilər. Onlar bunu nəşrin standartlarına uyğun olmayan və dərc üçün yararsız hesab edirlər. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, zəif tərcümə səbəbindən elmi işin məzmununun təhrif edilməsi də nəşrdən imtinaya səbəb ola bilər.
Tələb olunan nəşr müddətinin gecikməsi
Keyfiyyətsiz tərcümə səbəbindən imtina müəllifi onu yenidən düzəltməyə və elmi əsəri yenidən təqdim etməyə məcbur edəcək ki, bu da çox vaxt aparır. Bu, müəyyən bir tarixə qədər nəşrə ehtiyac olduqda, məsələn, dissertasiyanın müdafiəsi, hesabatın verilməsi və s. üçün kritik ola bilər.
Elmi işin akademik tərcüməsi: alimlərə məsləhətlər
- Seçilmiş jurnalın tələblərini öyrənin. İngilis və ya Amerika dillərində hansı ingilis dilindən istifadə etdiyini öyrənin. Bu variantlar orfoqrafiya və lüğətdə əhəmiyyətli fərqlərə malikdir, buna görə də işə başlamazdan əvvəl düzgün olanı seçməlisiniz.
- Maşın tərcümə alətlərinə etibar etməyin. Onlayn tərcüməçilər və proqram təminatı gündəlik ünsiyyət ifadələrini tərcümə etməyə kömək edə bilər, lakin mürəkkəb elmi mətnlər onlara etibar etməməlidir. Proqram elmi sahənin nüanslarını nəzərə almayacaq və çoxlu səhvlərə yol verəcək.
- Özünüz tərcümə etməyin. İngilis dilini yüksək səviyyədə bilsəniz belə, elmi əsərlərin tərcüməsində praktiki təcrübəniz olmaya bilər. Məqalənizi dərc etmək üçün əlavə maneələr yaratmamaq üçün bunu özünüz etməmək daha yaxşıdır.
- Elmi təcrübəsi olmayan tərcüməçi ilə əməkdaşlıq etməyin. Elmi mətnlər bir sıra xüsusiyyətlərə malik olduğundan, onlarla işləmək təcrübəsi olmayan mütəxəssislər bütün nüansları nəzərə almayacaqlar. Nəticədə, bir çox səhvlərlə aşağı keyfiyyətli tərcümə alacaqsınız.
- Tərcüməni aldıqdan sonra yoxlayın. Tərcüməçi təsadüfən və ya tərcümənin keyfiyyətsiz olması halında mətndəki istinadları və sitatları silə bilər. Bu ona gətirib çıxaracaq ki, elmi işiniz redaktorlar tərəfindən yoxlanıldıqda aşağı unikallıq dərəcəsi alacaq və jurnal tərəfindən rədd ediləcək. Bundan əlavə, tərcüməçi mətnin bütün fraqmentini və ya fraqmentlərini silə bilər. Buna görə tərcüməni aldıqdan sonra əlyazmanın bütövlüyünü yoxladığınızdan əmin olun.
Sonda deyə bilərik ki, elmi əsərlərinizin tərcüməsini daim bu tip mətnlərlə işləyən ifaçılara etibar etmək lazımdır. Elmi sahəniz üzrə ixtisaslaşmış mütəxəssis tapın – bütün xüsusiyyətləri və tələbləri nəzərə alaraq tərcüməni mümkün qədər səmərəli şəkildə yerinə yetirə biləcək mütəxəssisdir.
Əgər siz nüfuzlu Scopus, Web of Science, ERIH+, Springer və digər məlumat bazalarında nəşr üçün elmi iş təqdim etməyi planlaşdırırsınızsa, onun hazırlanmasına və dizaynına məsuliyyətlə yanaşmaq vacibdir. Şirkət «Elmi Nəşrlər» nüfuzlu jurnalın seçilməsindən tutmuş elmi işinizin uğurlu indeksləşdirilməsinə qədər nəşr prosesində tam dəstək verir. Aşağıdakı formada sorğu buraxın və menecerlərimiz sizinlə əlaqə saxlasın. Gəlin birlikdə yeni zirvələri fəth edək!
